Zapobieganie, wykrywanie i korygowanie nieprawidłowości w ramach projektów współfinansowanych ze środków unijnych na terenie województwa małopolskiego to główne założenia zawartego dziś porozumienia pomiędzy Urzędem Marszałkowskim województwa małopolskiego, Urzędem Kontroli Skarbowej w Krakowie oraz małopolską Policją.

Sygnatariusze porozumienia zobowiązali się do wzajemnej wymiany informacji oraz danych dotyczących postępowań i kontroli podejmowanych w projektach współfinansowanych z funduszy unijnych. Zdaniem Andrzeja Rokity, komendanta wojewódzkiego Policji, podpisane dziś porozumienie sankcjonuje to, co praktykowane jest już od kilku miesięcy. W ubiegłym roku ponad 30 małopolskich policjantów zostało przeszkolonych w zakresie ścigania sprawców przestępstw związanych z nadużyciem czy wyłudzeniem funduszy unijnych.

Współdziałanie to pozwoli wyeliminować patologie i nieprawidłowości w wydawaniu unijnych środków – podkreślał Mariusz Piątkowski, dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Krakowie. W tym roku kończy się unijny budżet na lata 2004-2006. Za kilka miesięcy rozpocznie się realizacja projektów w ramach nowej perspektywy finansowej na lata 2007-2013. Teraz Małopolska tylko w ramach Programu Regionalnego będzie czuwała nad wydaniem kwoty 1,3 mld euro. Duże pieniądze oznaczają jeszcze większe potrzeby ich ochrony oraz współpracy w zakresie stałego monitoringu prawidłowego wydatkowania unijnych środków.

Do połowy ubiegłego roku Polska zgłosiła do KE 368 nieprawidłowości dotyczących funduszy strukturalnych oraz Funduszu Spójności. Łączna kwota sygnalizowanych nieprawidłowości wyniosła ponad 26 mln euro.

Jak na tle tych danych wypadają małopolskie projekty realizowane w ramach ZPORR? Do końca 2007 roku wykryto 15 nieprawidłowości i nadużyć finansowych w zakresie realizacji projektów w ramach ZPORR; najwięcej nadużyć (6 przypadków) – wykryto w projektach realizowanych w Działaniu 3.4 (Mikroprzedsiębiorcy); kolejne 3 nieprawidłowości ujawniono w działaniu 2.1, (Rozwój umiejętności powiązanych z potrzebami regionalnego rynku pracy i możliwości kształcenia ustawicznego w regionie), 2 przypadki nieprawidłowości ujawniono w działaniu 3.5 (Lokalna Infrastruktura Społeczna), po jednym przypadku – w działaniach 1.3(Regionalna Infrastruktura Społeczna),1.4 (Rozwój turystyki i kultury),1.6 (Rozwój transportu publicznego w aglomeracjach oraz 3.2 (Obszary podlegające restrukturyzacji).

Nad prawidłowym wydatkowaniem środków unijnych czuwają głównie instytucje odpowiedzialne za realizację programów unijnych; obok nich kontrole mogą przeprowadzać także niezależne organy kontroli – w Polsce będą to Urząd Kontroli Skarbowej Najwyższa Izba Kontroli, czy Urząd Zamówień Publicznych, oraz instytucje Unii Europejskiej – KE, Europejski Urząd ds. Zwalczania nadużyć Finansowych OLAF oraz Europejski Trybunał Obrachunkowy.

Najwięcej przypadków naruszeń prawidłowych zasad unijnego wydatkowania pieniędzy wykrywa kontrola w trakcie realizacji projektu oraz po zakończeniu projektu. Pozostałe przypadki wykrycia nieprawidłowości to weryfikacja wniosków płatniczych. Najrzadziej wykrywa i zgłasza nieprawidłowość… sam Beneficjent.

Najwięcej przypadków nieprawidłowości wykrywana jest niestety po zrealizowanej wypłacie środków (głównie wypłacanych w ramach płatności pośrednich). W Małopolsce jedynie 3 przypadki zostały skierowane do prokuratury. Łączna kwota nieprawidłowości w ramach projektów ZPORR wynosi 25 442 674 zł (jeden przypadek dotyczy kwoty… 20 162 620 zł).

Przykłady najczęściej pojawiających się nieprawidłowości: 
- Kwalifikowalność kosztów (Beneficjenci przedstawiają w ramach wniosku o płatności wydatki niezwiązane z realizacją projektu lub nie kwalifikujące się do refundacji w ramach danego działania) 
- Przestrzeganie prawa zamówień publicznych (Brak stosowania procedury zamówień publicznych w projektach gdzie próg zamówienia wymaga jej zastosowania lub stosowanie niewłaściwych trybów ustawy) 
- Wykonanie projektu niezgodnie z założeniami wniosku aplikacyjnego 
- Projekt wykonany niezgodnie z obowiązującymi przepisami (Beneficjent prowadzi działalność gospodarczą bez wymaganych pozwoleń).

http://www.funduszestrukturalne.gov.pl/